Daralma, küçük ünlü uyumu, sert ünsüz benzeşmesi nedir? Örnekleri nelerdir?



Ünsüz Benzeşmesi (Ünsüz Sertleşmesi)

P, ç, t, k, f, h, s, ş harfleri ile biten bir kelimeye c, d, g harfleri ile başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak harfler sertleşir. Buna göre; c-ç, d-t, g-k olur.
Örnek

* Kebap-cı…kebapçı,
* Yavaş-ca…yavaşça,
* Ayak-cak…ayakçak,
* ayak-da…ayakta,
* yurt-dan…yurttan,
* ses-deş…sesteş,
* yap-dı…yaptı,
* aç-dır…açtır,
* at-gı…atkı,
* seç-gin…seçkin,
* çalış-gan…çalışkan,
* kıs-gaç…kıskaç…
* kitap-da kitapta…

NOT : Bu kural, sayıların rakamla yazılışlarında da geçerlidir. Buna göre rakamlar okunur ve okunuşu p, ç, t, k, f, h,s, ş harflerinden biriyle biterse, ekler de sertleşir. Buna uyulmazsa yazım yanlışı yapılmış olur. Örnek : Saat 3′de geldim. (Yanlış), Saat 3′te geldim (Doğru)
Özel durumlar

1. Bazı birleşik kelimelerin bu kurala uymadığı görülür : Dikdörtgen, Akciğer… 2. Bazı matematik terimlerinin bu kurala uymadığı görülür: Üçgen, beşgen.. 3. -De, da bağlacı, başlı başına bir kelime olduğu için p, ç,t,k,f,h,s,ş harfleriyle biten kelimelerden sonra gelse bile sertleşme kuralına uymaz. Zaten de, da bağlacını -d, -d ekinden ayıran en önemli özelliklerden biri de budur. Örnek: Gitsek de olur, gitmesek de..
Farklı örnekler

Sözcük: Ek: Yazılışı:
Kayık -cı Kayıkçı
Piş -gin Pişkin
Ağaç -dan Ağaçtan
Üç -de Üçte
Simit -ci Simitçi
Çorap -ci Çorapçı
Sabah -cı Sabahçı
Dolap -de Dolapta
Taş -gin Taşkın

Pagination for Multi-page posts ~~~ -->